«مادربزرگ‌های کارتن‌جمع‌کن» در خیابان‌های هنگ‌کنگ

در خیابان‌های شلوغ هنگ‌کنگ، میان برج‌های بلند و مراکز تجاری مدرن، سالمندانی دیده می‌شوند که چرخ‌دستی‌های پر از کارتن‌های دورریخته را در کوچه‌ها و سربالایی‌ها هل می‌دهند. این زنان و مردان سالخورده که در هنگ‌کنگ به «مادربزرگ‌های کارتن‌جمع‌کن» مشهور شده‌اند، برای به‌دست آوردن درآمدی ناچیز، ساعت‌های طولانی به جمع‌آوری ضایعات مشغول‌اند؛ آن هم در یکی از ثروتمندترین شهرهای آسیا.

بسیاری از این افراد بیش از ۷۰ سال سن دارند و روزانه ده‌ها کیلوگرم کارتن جابه‌جا می‌کنند تا بتوانند هزینه‌های ابتدایی زندگی خود را تامین کنند. آن‌ها در گرمای شدید، باران‌های سنگین و خیابان‌های شیب‌دار شهر رفت‌وآمد می‌کنند، اما چون شغل رسمی ندارند، همواره در معرض توقیف چرخ‌دستی یا ضبط ضایعاتشان از سوی ماموران شهری قرار دارند.

در بهترین حالت، درآمد روزانه آن‌ها حدود ۱۲ دلار است؛ مبلغی که به‌سختی هزینه دو وعده غذا را پوشش می‌دهد.

ساعت‌های طولانی برای درآمدی ناچیز

«وو سائو-جینگ»، زن ۷۱ ساله‌ای که سال‌هاست کارتن جمع می‌کند، هر شب ساعت ۲ بامداد کارش را آغاز می‌کند. او در خیابان‌ها و مقابل رستوران‌ها و مغازه‌ها به‌دنبال کارتن‌های دورریخته می‌گردد، آن‌ها را دسته‌بندی می‌کند و سپس برای فروش به مراکز بازیافت می‌برد. زمانی که به خانه بازمی‌گردد، معمولا ساعت ۱۱ صبح شده است.

او درباره کارش می‌گوید: «این هم راه امرار معاش من است و هم سرگرمی‌ام. اگر دوستش نداشته باشی، واقعا خسته‌کننده است.»

«لای»، زن دیگری که او هم در دهه هفتم زندگی خود قرار دارد، می‌گوید روزانه حدود ۱۰۰ دلار هنگ‌کنگ، معادل ۱۲ دلار آمریکا درآمد دارد؛ پولی که به‌زحمت برای ناهار و شام کافی است.

با وجود ثروت عظیم هنگ‌کنگ، بسیاری از سالمندان این شهر در فقر زندگی می‌کنند. سازمان «آکسفام هنگ‌کنگ» در گزارشی در سال ۲۰۲۴ اعلام کرد که حدود ۵۸۰ هزار سالمند در این شهر زیر خط فقر روزگار می‌گذرانند. دولت کمک‌هزینه ماهانه‌ای به سالمندان پرداخت می‌کند، اما بسیاری از آن‌ها برای تامین هزینه‌های زندگی در یکی از گران‌ترین شهرهای جهان ناچارند همچنان کار کنند.

کاهش درآمد و ناامنی شغلی

«لای» می‌گوید درآمدش طی یک سال گذشته نصف شده است. به گفته او، شرکت‌های بازیافت پیش‌تر برای هر کیلوگرم کارتن حدود ۰.۶ دلار هنگ‌کنگ پرداخت می‌کردند؛ رقمی که حداقل نرخ پیشنهادی دولت بود. اما اکنون این مبلغ به ۰.۳ دلار هنگ‌کنگ کاهش یافته است.

او همچنین می‌گوید گاهی رهگذران یا ماموران شهری، کارتن‌های جمع‌آوری‌شده‌اش را زباله تلقی کرده و دور می‌ریزند؛ اتفاقی که باعث می‌شود ساعت‌ها کار او بدون هیچ درآمدی از بین برود.

«چان نگای-کان»، زن ۹۵ ساله‌ای که سال‌هاست از این راه زندگی می‌کند، یک روز پس از جابه‌جایی چرخ‌دستی‌اش از محله‌ای به محله دیگر متوجه شد مرکز بازیافتی که همیشه به آن مراجعه می‌کرد دیگر کارتن تحویل نمی‌گیرد. او ناچار شد تمام بار خود را در ایستگاه زباله تخلیه کند و بدون دریافت هیچ پولی بازگردد.

او می‌گوید: «فرزندانم در کانادا هستند و من پولی ندارم.»

شهری با زباله فراوان و بازیافت محدود

در میان جمع‌آورندگان کارتن، مردان کمتر دیده می‌شوند. «چونگ»، مرد ۸۰ ساله‌ای است که این کار را انجام می‌دهد. او می‌گوید برنامه مشخصی ندارد و هر زمان که کارتن پیدا کند آن را جمع می‌کند. وقتی مقدار کارتن‌ها به اندازه کافی زیاد شد، او باید چرخ‌دستی‌اش را حدود ۳۰ دقیقه در مسیرهای شیب‌دار هل دهد تا به نزدیک‌ترین مرکز بازیافت برسد.

در حالی که این سالمندان برای جمع‌آوری ضایعات ساعت‌ها کار می‌کنند، هنگ‌کنگ همچنان یکی از تولیدکنندگان بزرگ زباله در آسیاست. هر شهروند هنگ‌کنگی روزانه به‌طور متوسط ۱.۵۱ کیلوگرم زباله تولید می‌کند؛ رقمی بالاتر از شهرهایی مانند توکیو، سئول و تایپه.

بر اساس آمار رسمی، تنها ۳۰ تا ۴۰ درصد زباله‌های هنگ‌کنگ بازیافت می‌شود، در حالی که این نرخ در تایوان و کره جنوبی بیش از ۵۰ درصد است.

«وو سائو-جینگ» می‌گوید نزدیک به ۳۰ سال است که هر شب همان مسیرها را طی می‌کند و همان کار تکراری را انجام می‌دهد. با وجود سختی کار و درآمد ناچیز، او نمی‌تواند این زندگی را رها کند. او می‌گوید: «مثل سیگار یا قمار است؛ عادتی که نمی‌توانی ترک کنی. تا روزی که دیگر نتوانم کار کنم، ادامه می‌دهم.»

منبع: CNN