بازار بزرگ تهران سالهاست به عنوان یکی از نقاط پرخطر پایتخت از نظر وقوع و گسترش آتشسوزی شناخته میشود. بافت متراکم، همجواری واحدهای تجاری، معابر محدود و فرسودگی بخشی از زیرساختها باعث شده هر حادثه کوچک در این محدوده ظرفیت تبدیل شدن به بحرانی گسترده را داشته باشد. به تازگی سازمان آتشنشانی تهران از برنامههایی سخن میگوید که در صورت اجرا میتواند زمان کشف حریق را کاهش داده و عملیات مهار آتش را با سرعت بیشتری ممکن سازد.
بر اساس برنامههای پیشبینیشده، یکی از مهمترین اقدامات در دستور کار، ایجاد شبکه یکپارچه و حلقوی اعلام حریق در سراسر بازار تهران است. هدف از این طرح، شناسایی سریع آتشسوزی و اطلاعرسانی در همان دقایق اولیه وقوع حادثه است؛ موضوعی که در محدودهای با ویژگیهای خاص بازار میتواند نقش تعیینکنندهای در جلوگیری از سرایت آتش به دهها واحد تجاری داشته باشد.
در همین زمینه، کامران عبدولی، معاون پیشگیری و حفاظت از حریق سازمان آتشنشانی و خدمات ایمنی شهرداری تهران، با اشاره به شرایط ویژه بازار میگوید: «به دلیل بافت متراکم بازار، نبود منطقهبندی مناسب و همجواری واحدهای تجاری، آتشسوزیها در این محدوده قابلیت گسترش بسیار سریعی دارند و هرچه زمان کشف و اعلام حریق کوتاهتر باشد، امکان کنترل آتش در مراحل اولیه افزایش پیدا میکند.»
مطالعات آتشنشانی تنها به سامانههای هشدار محدود نشده است. اجرای سیستم اطفای حریق خودکار نیز از دیگر طرحهایی است که برای بازار تهران پیشبینی شده و در نشستهای مختلف مورد بررسی قرار گرفته است. با این حال، پیچیدگیهای حقوقی و اجرایی، از جمله مسائل مرتبط با بناهای تاریخی، موقوفات و ضرورت هماهنگی میان نهادهای مختلف، روند اجرای این طرح را با کندی مواجه کرده و هنوز به مرحله عملیاتی نرسیده است.
در کنار دغدغه کشف سریع حریق، تأمین آب مورد نیاز برای عملیات اطفا نیز یکی از چالشهای مهم بازار تهران به شمار میرود. به همین دلیل آتشنشانی طرحی را برای احداث پنج مخزن ذخیره آب در نقاط مختلف بازار تدوین کرده است تا در زمان وقوع حادثه، دسترسی نیروهای امدادی به منابع آب با سرعت بیشتری انجام شود.
عبدولی درباره ضرورت این اقدام میگوید: «بخشی از شبکه آبرسانی بازار قدیمی است و در برخی مواقع با افت فشار آب مواجه میشویم. این مسئله عملیات اطفای حریق را با دشواری همراه میکند و نیروهای عملیاتی ناچارند از روشهای جایگزین برای جبران کمبود آب استفاده کنند.»
کارشناسان حوزه ایمنی شهری معتقدند بازار تهران به دلیل تراکم فعالیتهای تجاری، قدمت بناها و حجم بالای تردد روزانه، نیازمند نگاهی فراتر از اقدامات مقطعی است و اجرای زیرساختهای پایدار ایمنی میتواند از خسارتهای اقتصادی و انسانی احتمالی در آینده جلوگیری کند.
سازمان آتشنشانی تهران اعلام کرده است که مطالعات و برنامههای اجرایی لازم برای ارتقای ایمنی بازار آماده شده و تحقق کامل آنها نیازمند همکاری دستگاههای مختلف و رفع موانع اجرایی است؛ اقدامی که میتواند سطح ایمنی یکی از مهمترین مراکز اقتصادی کشور را به شکل محسوسی افزایش دهد.
