ابهام در سرنوشت دانشآموزان بازداشتی
سخنگوی شورای هماهنگی تشکلهای صنفی فرهنگیان درباره وضعیت دانشآموزان بازداشتی میگوید: متاسفانه در برخی از استانها کودکان بازداشتی به جای مراکز کانون اصلاح و تربیت در زندانها در کنار دیگر زندانیان نگهداری میشوند.
همچنان اطلاعات کافی درباره کودکان بازداشتی در دست نیست. از یک سو خانوادهها نگران وضعیت فرزندان خود هستند و از سوی دیگر، اخباری که در شبکههای اجتماعی منتشر میشود، نشان میدهد که شرایط نگهداری و اتهامات واردشده به این کودکان نگرانکننده است. سخنگوی وزارت آموزش و پرورش در آخرین اظهار نظر خود درباره بازداشت دانشآموزان اعلام کرده بود: «تا جایی که به من اطلاع دادهاند، با پیگیریهای وزیر آموزش و پرورش در همان روزهای اولیه تمام دانشآموزان دستگیر شده که فریب دشمنان را خورده بودند، آزاد شدند و برای مشاوره به واحدهای مشاوره ارجاع داده شدند، اما درباره تعداد آنها اطلاعی ندارم.» پس از این اظهار نظرها جمعی از نهادهای حامی حقوق کودک در نامهای به مسئولان قضایی نوشتند که کودکان بازداشتشده را آزاد کنند تا آنها بتوانند به کلاسهای درس برگردند. همچنین «انجمن نویسندگان کودک و نوجوان» نیز آزادی افراد زیر 18 سال بازداشت شده، را مطالبه کرده است. در این میان محمد حبیبی سخنگوی شورای هماهنگی تشکلهای صنفی فرهنگیان نیز بارها درباره وضعیت بازداشت دانشآموزان اطلاعرسانی کرده است. او در گفتوگو با خبرنگار آتیهآنلاین تاکید کرد: «بخشی از دانشآموزان همچنان در بازداشت هستند و هنوز وضعیت آنها روشن نشده است. دراینباره وزارت آموزش و پرورش مسئول است و باید برای آزادی این دانشآموزان تلاش کند.»
شما بارها درباره بازداشت دانشآموزان صحبت کردهاید و اعلام کردید تعداد دانشآموزان بازداشتی بسیار است. آقای حبیبی شما برچه مبنای آماری یا مستنداتی ادعا میکنید تعداد کودکان بازداشتی بسیار زیاد است؟
اطلاعات ما درباره کودکان بازداشتی برای قبل از قطعی اینترنت بود. آن زمان ما آمار موثقی داشتیم که در اوج اعتراض بیش از ۱۰۰ دانشآموز بازداشت شدند. ما همان زمان هم اطلاعرسانی کردیم. اما بعد از اینکه اینترنت قطع شد، ارتباطات ما هم از بین رفت. دیگر اطلاعاتی به دستمان نرسید. با وصل شدن مجدد اینترنت دوباره آمار و اطلاعاتی به دست آوردیم. بنابراین اطلاعات و آماری که ما داریم از استانها به دستمان میرسد. نکته بسیار مهم این است که این اطلاعات را باید وزارت آموزش و پرورش اعلام کند. اما چندی پیش، سخنگوی آموزش و پرورش ادعا کرد هیچ دانشآموزی بازداشت نیست و همه دانشآموزان بازداشتی آزاد شدهاند و به مراکز مشاوره فرستاده شدهاند. این ادعایی کذب بود که از سوی آموزش و پرورش اعلام شد. همان زمان ما بر اساس ارتباطاتی که داشتیم متوجه شدیم، حداقل بیش از 50 کودک در سراسر کشور هنوز در بازداشت هستند. اتفاقا در راستای مستند بودن این ادعا همین سه شنبه گذشته بیست و یک بهمن ماه سه دانشآموز از کانون اصلاح و تربیت یاسوج آزاد شدند. یعنی یک هفته بعد از ادعای سخنگوی آموزش و پرورش، سه دانشآموز از کانون اصلاح و تربیت یاسوج آزاد شدند و این نشان میدهد که آقای سخنگو موضوع کذبی را مطرح کردند. درباره بازداشت دانشآموزان این موضوع را باید تاکید کنم که بسیاری از خانوادهها نگران هستند که اگر موضوع بازداشت کودکانشان رسانهای شود، روند آزادی این کودکان با مشکل مواجه میشود بنابراین بخشی از خانوادهها در این باره سکوت کردند و اجازه رسانهای شدن هم نمیدهند. با این حال و به صورت محدود حداقل ۶ مورد را توانستیم رسانهای کنیم. این موارد در استانهایی مثل کردستان و کرمانشاه مستند شده است که چند دانشآموزان در بازداشتگاه هستند.
آیا اطلاعاتی که به دست آوردید بر اساس ارتباط با نهادهای مسئول بوده، یا اطلاعات شما میدانی است؟
تا این لحظه هیچ آمار رسمی از سوی نهادهای مسئول، درباره تعداد دانشآموزان بازداشتی ارائه نشده است. حتی در آن خبری که وزارت آموزش و پرورش اعلام کرد، مسئولان این وزارتخانه نمیدانند که چه تعداد دانشآموز بازداشت شدهاند. ما هم اطلاعاتمان محدود است و براساس آمارهایی است که از سوی استانها به دستمان میرسد.
اطلاعی دارید که بازه سنی کودکان بازداشتی چند سال است؟
متاسفانه آمار دقیق نیست. ما درباره دانشآموزانی که جانباختهاند اطلاعاتی داریم. نام 240 نفر به دستمان رسید و ما این موارد را مستندسازی کردیم. بازه سنی این کودکان هم بین 16 سال تا 18 سال بوده است. درباره تعداد دانشآموزان جانباخته هم باید بگویم، بیشترین تعداد جانباختگان مربوط به استان تهران است. آمار تقریبی و استخراجی ما نشان میدهد در تهران 69 کودک، اصفهان 27 کودک، خراسان رضوی 24 کودک، البرز 20 کودک، کرمانشاه 16 کودک، مرکزی 9 کودک، لرستان 9 کودک، گیلان 7 کودک، هرمزگان، فارس، گلستان هر کدام 5 کودک، خوزستان 4 کودک، قزوین، زنجان و کرمان هر کدام 3 کودک، مازندران و بوشهر 2 کودک، اردبیل، خراسان شمالی، چهارمحال و بختیاری، سمنان، کردستان، یزد هر کدام یک کودک در این اعتراضات جان خود را از دست دادند.
گزارشهایی از نحوه برخورد با کودکان بازداشتی دریافت کردهاید؟
ما دراینباره با برخی از افراد صحبت کردیم، متاسفانه در برخی از استانها مثل استان همدان کودکانی که بازداشت شدند و زیر 18 سال هستند، به جای اینکه در مراکز کانون اصلاح و تربیت نگهداری شوند، در زندانها در کنار دیگر زندانیان نگهداری میشوند. این نکته بسیار خطرناکی است. موضوع بعدی این است که ما میثاقنامه بینالمللی کودکان را امضا کردیم و جمهوری اسلامی ایران هم به آن پایبند است. یکی از اصول اصلی این میثاقنامه این است که کودکان حتی اگر جرمی هم مرتکب شده باشند، باید در کمترین زمان ممکن به امورشان رسیدگی شود که درباره دانشآموزان بازداشتی این موضوع رعایت نشد و برخی از این کودکان یک ماه است که در بازداشت به سر میبرند.
به نظر شما چه اقدام فوریای باید برای حمایت از این کودکان انجام شود؟
بازداشت کودکان و نگهداری آنها در بازداشتگاه ها قطعا پیامدهای روانی بسیاری برای کودک و خانوادهاش دارد. اگر خدمات مشاورهای روی این کودکان نشود، این دانشآموزان از چرخه آموزش خارج میشوند و امکان حضور از مدرسه را از دست میدهند. متاسفانه اکثر این کودکان با وثیقه آزاد شدند و این نشان میدهد که برای کودکان سابقه قضایی ثبت خواهد شد. موضوع بازداشت کودکان بسیار مهم است و وزارت آموزش و پرورش تا به حال هیچ پاسخگویی جدی و رسانهای درباره تعداد کودکان بازداشت شده، یا آزاد شده و یا کودکانی که هم اکنون در بازداشتگاهها هستند، نداشته است. این ضعف وزارت آموزش و پرورش را نشان میدهد. به نظرم، اول باید کمیتههای حقیقتیابی از سوی وکلا شکل بگیرد. این اقدام کمک میکند روند پرونده این کودکان شفاف باشد. موضوع مهم دیگر این است که این کودکان بعد از آزادی خیلی سریع مورد معالجه از سوی روان شناسان قرار بگیرند آن ترومایی که در نتیجه بازداشت، نگهداری در زندان و تجربیات سخت و تکاندهندهای که در مدت بازداشت داشتند را روانشناسان شناسایی کنند و آن را درمان کنند.
