سالمندان تنها در جنگ؛ آن‌ها خط مقدم خاموش جنگ‌های روانی هستند

به گزارش آتیه آنلاین، در شرایط بحرانی، به‌ویژه در زمان جنگ، فشارهای روانی و اضطراب‌های ناشی از ناامنی، فقدان و بی‌ثباتی به‌طور چشمگیری افزایش می‌یابد. این وضعیت برای همه گروه‌های سنی چالش‌برانگیز است، اما سالمندان به دلیل آسیب‌پذیری‌های جسمی، محدودیت‌های ارتباطی و وابستگی بیشتر به محیطی امن و پایدار، بیش از دیگران در معرض آسیب‌های روحی قرار دارند. تغییر ناگهانی سبک زندگی، اختلال در دسترسی به خدمات درمانی، نگرانی درباره آینده و دوری از عزیزان، می‌تواند سلامت روان این قشر را به‌طور جدی تهدید کند. درحالی‌که سالمندان بیش از هر زمان دیگری به مراقبت و توجه نیاز دارند، نیازهای روانی آن‌ها گاه در سایه اولویت‌های فوری‌تر نادیده گرفته می‌شود. این در حالی است که حفظ روحیه و امید در میان سالمندان، نه‌تنها کیفیت زندگی آن‌ها را ارتقا می‌دهد، بلکه به تقویت تاب‌آوری خانواده و جامعه نیز کمک می‌کند.

سالمندان؛ تکیه‌گاه‌هایی که نیاز به حمایت دارند

نسیبه زنجری، عضو هیات علمی گروه سالمندی، با تأکید بر نقش سالمندان به‌عنوان تکیه‌گاه‌های عاطفی خانواده در بحران‌ها، هشدار می‌دهد که همین گروه نیز در معرض آسیب‌های روانی جدی قرار دارند. به‌ویژه سالمندان بیمار، تنها، معلول یا کم‌برخوردار، بیش از دیگران نیازمند حمایت هدفمند هستند.

ارتباط، نظم و معنا؛ سه راهکار کلیدی

آن‌طورکه ایرنا گزارش داده به گفته این متخصص، «ارتباط» نخستین سپر محافظتی است. تماس روزانه، حضور در کنار سالمند و انتقال کنترل‌شده اخبار از منابع معتبر، می‌تواند از شدت اضطراب بکاهد. همچنین آموزش تکنیک‌هایی مانند تنفس عمیق، به‌ویژه در مواجهه با صداهای ناگهانی، به آرام‌سازی کمک می‌کند.

دومین راهکار، حفظ «نظم» در زندگی روزمره است. جنگ اغلب نظم معمول را برهم می‌زند، اما تعیین زمان مشخص برای غذا، خواب و مصرف داروها، مانع از تشدید اضطراب می‌شود.

سومین اصل، «معناسازی» است؛ به این معنا که با جایگزین کردن فعالیت‌هایی مانند بازی‌های خانوادگی، بافتنی یا ثبت خاطرات، می‌توان حس هدفمندی را در سالمندان تقویت کرد.

نشانه‌های هشدار و ضرورت توجه تخصصی

بر اساس اعلام دفتر سلامت روانی اجتماعی و اعتیاد وزارت بهداشت، سالمندان در شرایط جنگی ممکن است با نشانه‌هایی مانند بی‌خوابی، تحریک‌پذیری، نگرانی مداوم، پرسش‌های تکراری و حتی شکایت‌های جسمی بدون علت مشخص مواجه شوند. این واکنش‌ها طبیعی است و نباید به‌عنوان ضعف تلقی شود.

در این میان، ایجاد فضای آرام، محدود کردن مواجهه با اخبار، استفاده از لحن اطمینان‌بخش و پرهیز از بحث‌های تنش‌زا اهمیت زیادی دارد. همچنین در صورت بروز علائم شدید مانند بی‌قراری حاد، اختلال جدی خواب یا احساس بی‌ارزشی، مراجعه به پزشک ضروری است.

حضور آرام؛ مهم‌ترین حمایت

کارشناسان تأکید دارند که در نهایت، «حضور آرام» و همراهی صمیمانه مهم‌ترین عامل در کاهش اضطراب سالمندان است. همان‌طور که زنجری نیز اشاره می‌کند، شاید تاریخ بعدها نوشته شود، اما مسئولیت امروز، مراقبت از یکدیگر و حفظ آرامش در دل بحران است.