هشدار جامعه علمی فرانسه درباره تخریب عمدی مراکز علمی و میراث فرهنگی ایران

نگرانی از تخریب میراث فرهنگی و «محو ردپای گذشته»

در بخش آغازین بیانیه آمده است: این جنگ‌ها، افزون بر گرفتن جان هزاران انسان، با هدف قرار دادن میراث فرهنگی، حافظه مشترک بشری را از میان می‌برند.

پژوهشگران با اشاره به آتش‌بس شکننده میان ایران و ایالات متحده در ۸ آوریل، هشدار داده‌اند که حملات اخیر «با هدف زدودن ردپای گذشته» و «غیرانسانی‌سازی جوامع خاورمیانه» انجام می‌شود و تهدیدی برای استمرار تاریخ فرهنگی منطقه است.

به گفته امضاکنندگان، از تاریخ ۲۸ فوریه ۲۰۲۶، دولت‌های آمریکا و اسرائیل کارزار گسترده‌ای از بمباران خاک ایران را آغاز کرده‌اند که به باور آنان «بر پایه حقوق بین‌الملل غیرقانونی» است. آنان ضمن ابراز همبستگی با مردم ایران تأکید کرده‌اند که خسارات ناشی از این حملات پیامدهای انسانی و فرهنگی جدی به همراه داشته است.

محکومیت جهانی تخریب‌ها

یونسکو و چندین نهاد بین‌المللی از جمله Europa Nostra، ICOM، ICOMOS و کمیته بلو شیلد آمریکا نیز در بیانیه‌هایی جداگانه این حملات را محکوم کرده‌اند. در متن مقاله آمده است که افزون بر بناهای شاخصی مانند کاخ گلستان، کاخ چهل‌ستون و میدان نقش‌جهان اصفهان، تاکنون بیش از ۱۲۰ سایت میراثی دیگر در ایران آسیب دیده‌اند.

به گفته نویسندگان، برخی از این حملات عامدانه و با هدف نابودی نهادهای حفاظت از میراث فرهنگی و مراکز آموزش نسل آینده انجام شده‌اند.

آسیب به مراکز میراث و آرشیوها

بیانیه به حملات ۸ مارس به دفاتر سازمان میراث فرهنگی در خرم‌آباد نیز اشاره کرده و از ویرانی این ساختمان، مجروح شدن چند عضو سازمان و آسیب دیدن قلعه تاریخی فلک‌الافلاک و موزه مجاور آن خبر داده است. بر اساس این گزارش، سرنوشت اسناد علمی و آرشیوهای باستان‌شناسی این منطقه نامشخص مانده است.

میراث بی‌بدیل بشری در خطر

پژوهشگران فرانسوی در ادامه با بیان اینکه ایران بیش از ۲۹ اثر ثبت‌شده در فهرست جهانی یونسکو و بیش از ۴۰ هزار اثر ملی دارد، تأکید کرده‌اند که این آثار «شاهدان جایگزین‌ناپذیر گذشته ایران برای نسل‌های حال و آینده» هستند.

به باور امضاکنندگان، میراث فرهنگی ایران نه تنها بخشی از تاریخ ملی بلکه «بخشی جدایی‌ناپذیر از تاریخ کل بشریت» است و تخریب آن خسارتی جهانی محسوب می‌شود.

درخواست‌ برای حمایت بین‌المللی از پژوهشگران ایرانی

در بخش پایانی بیانیه، پژوهشگران فرانسوی با اشاره به بیش از ۱۵۰ سال همکاری علمی بین ایران و فرانسه، بر ضرورت حفظ این پیوند و جلوگیری از گسست ارتباطات آکادمیک تأکید کرده‌اند.

آنان پیشنهادهای مشخصی را مطرح کرده‌اند:

تخصیص بودجه‌های اضطراری برای پژوهش و دیجیتالی کردن آرشیوهای تاریخی؛

گسترش برنامه‌های جابه‌جایی بین‌المللی و تسهیل صدور ویزای نخبگان برای محققان ایرانی؛

تداوم آموزش متخصصان جوان از طریق بورسیه‌های دکترا و پسادکترا.

هشدار درباره «محو تاریخ خاورمیانه»

در جمع‌بندی این نامه آمده است: فراتر از مرزهای ایران، حفظ گفت‌وگوهای علمی و درک گذشته برای انسانیت ما ضروری است. مردم ایران و ساکنان خاورمیانه در میانه این آخرین جنگ خلیج فارس که اهدافش هر روز مبهم‌تر و نتایجش نامشخص‌تر می‌شود، فراموش شده‌اند. تخریب میراث فرهنگی، اقدامی برای انسان‌زدایی از جوامع منطقه است و منافع کوتاه‌مدت سیاسی را جایگزین تاریخ غنی این سرزمین‌ها می‌کند؛ روندی که تنها به گسترش مفهوم مخرب “برخورد تمدن‌ها” دامن می‌زند.