از هتل‌های پنج‌ستاره تا انتظار برای بازگشت به خانه؛ تهران در مسیر بازسازی

در تهران پس از جنگ دوم، زندگی برای هزاران خانواده در اتاق‌های هتل‌های موقت جریان دارد؛ اتاق‌هایی که هرچند آرام و مجهز هستند، اما جای «خانه» را نمی‌گیرند. اکنون میان آسودگی نسبی اسکان اضطراری و نگرانی از آینده، یک سؤال مشترک در میان ساکنان شکل گرفته است: «تا کی باید اینجا بمانیم؟»

با آغاز حملات و آسیب‌دیدگی گسترده واحدهای مسکونی، شهرداری تهران از همان لحظات ابتدایی وارد عملیات هم‌زمان امداد، آواربرداری و اسکان اضطراری شد. سخنگوی شهرداری اعلام کرده است که تاکنون بیش از ۶ هزار و ۳۰۰ نفر در قالب حدود ۲۷۰ خانواده در ۴۲ مرکز اقامتی شامل هتل‌ها و مهمانسراها ساماندهی شده‌اند؛ اقدامی که به گفته او، با هدف جلوگیری از بی‌خانمانی فوری و تأمین امنیت روانی شهروندان انجام شده است.

پشت آرامش هتل‌ها؛ یک نگرانی مشترک

اما پشت ظاهر منظم و خدمات هتل‌های پنج‌ستاره، یک دغدغه مشترک جریان دارد. خانواده‌هایی که از روزهای نخست جنگ در این مراکز مستقر شده‌اند، حالا بیش از هر چیز نگران «زمان تعیین‌تکلیف» هستند.

مطهرمحمدخانی، سخنگوی شهردار تهران می‌گوید: تعیین‌تکلیف اسکان موقت ارتباط مستقیمی با ادامه یا توقف جنگ ندارد؛ بلکه به یک فرآیند کارشناسی و مرحله‌ای وابسته است.

او تأکید می‌کند: بررسی وضعیت هر واحد مسکونی باید «خانه‌به‌خانه» انجام شود، چون میزان آسیب‌ها یکسان نیست. برخی ساختمان‌ها فقط نیاز به تعمیرات جزئی دارند و حتی امکان بازگشت ساکنان در بازه‌ای بین چند روز تا ۴۵ روز وجود دارد.

بر اساس برآوردهای اعلام‌شده، حدود ۴۳ هزار واحد مسکونی در جریان جنگ آسیب دیده‌اند. از این میان، بخش عمده‌ای یعنی حدود ۳۶ هزار واحد در دسته تعمیرات جزئی قرار دارند. در کنار آن، برخی واحدها نیازمند مقاوم‌سازی و بخشی دیگر در وضعیت تخریب و نوسازی کامل هستند؛ همین تفاوت‌ها باعث شده زمان بازگشت خانواده‌ها یکسان نباشد. مسئولان شهری می‌گویند روند اداری و فنی بازسازی «با سرعت قابل قبول» پیش می‌رود، اما خودشان هم به یک واقعیت اذعان دارند: برای خانواده‌هایی که خانه و خاطره و گاهی عزیزانشان را از دست داده‌اند، هیچ سرعتی کافی به نظر نمی‌رسد. محمدخانی با اشاره به دشواری شرایط، بابت تأخیرها عذرخواهی کرده و تأکید کرده که حتی بهترین هتل‌ها هم نمی‌توانند جای خانه را پر کنند.

از آوار تا بازگشت چهره شهر

در کنار اسکان، عملیات بازسازی شهری نیز هم‌زمان پیش رفته است. نیروهای آتش‌نشانی، مدیریت بحران، خدمات شهری و گروه‌های جهادی در ساعات اولیه حادثه وارد عمل شده‌اند. در برخی مناطق، معابر ظرف ۲ تا ۶ ساعت برای تردد ایمن بازگشایی شده و طی ۴۸ تا ۷۲ ساعت تلاش شده چهره شهری تا حد امکان به حالت عادی بازگردد. در مراکز اسکان اضطراری، تنها سقف و تخت در اختیار خانواده‌ها قرار نگرفته است. خدمات روانشناسی، برنامه‌های فرهنگی و حتی سرگرمی برای کودکان نیز طراحی شده تا فشار روانی بحران کاهش یابد. یکی از تحولات مهم در روند مدیریت اسکان، امکان دریافت هزینه به‌جای ادامه اقامت در هتل‌هاست.

بر اساس اعلام شهرداری، قرار است از ابتدای هفته آینده پرداخت‌ها آغاز شود تا خانواده‌ها در صورت تمایل، بتوانند محل زندگی موقت خود را خارج از هتل انتخاب کنند. آنچه اکنون در تهران جریان دارد، نه یک پایان سریع، بلکه یک بازگشت تدریجی است؛ بازگشتی که به گفته مسئولان، نه با یک تاریخ مشخص، بلکه با نتیجه کارشناسی هر ساختمان تعیین می‌شود. در این میان، هزاران خانواده میان دو نقطه ایستاده‌اند: خانه‌های آسیب‌دیده‌ای که هنوز در حال بازسازی‌اند و اتاق‌های هتلی که هرچند امن‌اند، اما «خانه» نیستند.