فرار غول‌های نفتی از بحران هرمز؛ سرمایه‌گذاری میلیاردی در آفریقا و آمریکای جنوبی

به گزارش وال‌استریت ژورنال، شرکت‌های بزرگ انرژی از جمله اکسون موبیل، شورون و توتال‌انرژی‌ها به سرعت جستجو برای یافتن میدان‌های جدید نفت و گاز را افزایش داده‌اند؛ این بار دور از خطرهای جنگ در خاورمیانه.

اکسون به تازگی طرحی برای سرمایه‌گذاری ۲۴ میلیارد دلاری در میدان‌های نفتی آب‌های عمیق نیجریه ارائه کرده است. شورون نیز جای پای خود را در ونزوئلا گسترش می‌دهد. بریتیش پترولیوم سهام بلوک‌های نفتی در سواحل نامیبیا را خریداری کرده و توتال‌انرژی‌ قرارداد اکتشافی جدیدی با ترکیه امضا کرده است.

برآورد شرکت مشاوره «وود مکنزی» نشان می‌دهد شرکت‌های بزرگ نفتی در سال‌های آینده می‌توانند ۱۲۰ میلیارد دلار از سرمایه‌گذاری‌های اکتشافی خود ارزش‌آفرینی کنند.

حمله به زیرساخت‌های انرژی و تنگه هرمز

پس از حملات آمریکا و رژیم صهیونیستی به زیرساخت‌های انرژی در منطقه، ایران نیز در پاسخ به این جنایات جنگی و به صورت عکس‌العملی، برخی تاسیسات را هدف قرار داد. این حملات متقابل، همراه با تنگنای ایجادشده در خلیج فارس، رقابتی جهانی برای دست‌یابی به نفت به راه انداخته و میلیاردها دلار از درآمد برخی شرکت‌های نفتی غربی کاسته است.

با این همه افزایش شدید قیمت انرژی، سود کلانی برای صنعت نفت به همراه داشته که انتظار می‌رود شرکت‌ها را به سمت مناطقی سوق دهد که پیش‌تر دست‌نیافتنی یا سال‌ها قبل رها شده بودند. این هجوم نقدینگی پس از آن رخ می‌دهد که بسیاری از حفارها هزینه‌های اکتشاف را کاهش داده بودند تا پول بیشتری به سهامداران برگردانند.

«ادوارد چو»، کارشناس ارشد مرکز مطالعات استراتژیک و بین‌المللی و مدیر اسبق شورون، می‌گوید: «هرگز جذابیت فرصت‌های جدید برای فعالان بالادستی را دست کم نگیرید. آنها می‌گویند: چه عالی می‌شد اگر می‌توانستیم این یا آن کار را بکنیم. حالا پول لازم برای انجامش را هم دارید.»

فشار واشنگتن برای افزایش تولید

روز پنج‌شنبه، کریس رایت (وزیر انرژی) و داگ برگوم (وزیر کشور آمریکا) در تماسی با مدیران اکسون، شورون و دیگر شرکت‌ها از آنها خواستند تولید نفت را برای مقابله با افزایش قیمت‌ها و کمبود قریب‌الوقوع عرضه تقویت کنند.

هر بشکه نفت آمریکا در حال حاضر نزدیک ۸۸ دلار معامله می‌شود؛ در‌حالی‌که پیش از جنگ در محدوده ۶۵ دلار بود. قیمت‌ها روز جمعه پس از اعلام ترامپ و مقامات ایرانی مبنی بر بازگشایی تنگه هرمز سقوط کرد، اما در پاسخ به محاصره غیرقانونی آمریکا بر بنادر ایران، این کشور دوباره تنگه را بست.

شرکت‌های نفتی می‌خواهند در چارچوب بودجه فعلی و بدون پذیرش هزینه‌های اضافی برای سرمایه‌گذاری‌های بزرگ، تولید را برای بهره‌برداری از قیمت‌های بالاتر به حداکثر برسانند.

هدف بلندمدت: تامین سوخت دهه ۲۰۳۰

مدیران انرژی همچنین بر ماموریتی بلندمدت متمرکز شده‌اند: یافتن نفت و گاز کافی برای تامین سودآوری خود تا دهه ۲۰۳۰. بسته شدن تنگه هرمز، حدود ۲۰ درصد از نفت و گاز طبیعی مایع مصرفی روزانه جهان را در خود محبوس کرده است.

برخی شرکت‌های غربی فعال در خاورمیانه ضربات سنگینی خورده‌اند. اکسون اعلام کرد که جنگ، تولید جهانی نفت و گاز این شرکت را در سه‌ماهه اول ۶ درصد کاهش داده است. این شرکت پس از آسیب دیدن تاسیسات گاز طبیعی در قطر، سالانه حدود ۵ میلیارد دلار درآمد از دست می‌دهد. شریک قطری آن برآورد کرده تعمیرات تاسیسات گاز تا پنج سال طول بکشد.

چرخش به سمت آفریقا و آمریکای جنوبی

کارشناسان می‌گویند بعید است شرکت‌های غربی تا حل کامل مناقشه، قرارداد مهمی در خاورمیانه امضا کنند. به همین دلیل، پیامدهای اقتصادی جنگ آنها را به سمت متنوع‌سازی سبد دارایی‌هایشان و گسترش ریسک در سراسر جهان سوق می‌دهد.

اکسون، شورون، شل، بریتیش پترولیوم و توتال‌انرژی‌ به دقت در حال بررسی فرصت‌های حفاری جدید در آفریقا، آمریکای جنوبی و شرق مدیترانه هستند تا ذخایر خود را برای دهه آینده پر کنند.

در هفته گذشته، اکسون گامی برای حفاری در سواحل یونان برداشت و در ماه‌های اخیر، قراردادهای اولیه اکتشاف با عراق، ترکیه و گابن امضا کرده است. به‌علاوه شرکت اکسون در ترینیداد و توباگو، در حال انجام کارهای لرزه‌نگاری برای یافتن نفت و گاز در آب‌های عمیق است.

شورون: تقویت تیم اکتشاف و ونزوئلا

شورون نیز تیم اکتشاف خود را از جمله با خرید شرکت «هس» به ارزش ۵۳ میلیارد دلار تقویت کرده است. این شرکت امسال ۷ میلیارد دلار برای توسعه‌های فراساحلی در سراسر جهان اختصاص داده است.

در ونزوئلا که شورون بزرگترین سرمایه‌گذار خارجی آن است، این شرکت هفته گذشته با توافق مبادله دارایی، جایگاه خود را در مناطقی غنی از نفت سنگین که پالایشگاه‌های آمریکا به آن نیاز دارند، تقویت کرد. همچنین شرکت دولتی «پترولئوس» در ونزوئلا ۱۳ درصد دیگر از سهام یک سرمایه‌گذاری مشترک را به شورون فروخت و در پروژه دیگری که شورون ۳۰ درصد سهام آن را دارد، حقوق توسعه در منطقه همجوار را کسب کرده است.

«مایک ویرث»، مدیرعامل شورون، در کنفرانسی در هیوستون گفت: «تغییر اخیر قوانین ونزوئلا در قراردادهای نفتی گام نخست خوبی است، اما هنوز به سازوکارهای بادوام‌تر و قابل پیش‌بینی برای حل اختلاف نیاز است.»

کاخ سفید از شرکت‌های آمریکایی می‌خواهد در بخش فرسوده نفت ونزوئلا سرمایه‌گذاری کنند. اما بیشتر حفارها پس از سال‌ها سوءمدیریت در آن کشور، در این زمینه محتاط شده‌اند.

تغییر راهبردی غول‌های نفتی

آنچه از مجموع داده‌های این گزارش برمی‌آید، تغییر راهبردی عمیق در صنعت نفت جهان است. شرکت‌های غربی که زمانی میلیاردها دلار در خلیج فارس سرمایه‌گذاری می‌کردند، اکنون به دلیل نااطمینانی ناشی از جنگ‌ها و حملات متقابل، آفریقا و آمریکای جنوبی را به عنوان گزینه‌های امن‌تر انتخاب کرده‌اند.

افزایش ۶ درصدی قیمت نفت در روز دوشنبه و نوسانات شدید هفته‌های اخیر نشان می‌دهد که تنگه هرمز دیگر یک شاهراه مطمئن نیست. در چنین وضعیتی، استراتژی «تنوع‌ جغرافیایی» نه یک انتخاب، که یک ضرورت برای بقای غول‌های نفتی شده است.

ونزوئلا که سال‌ها به دلیل سوءمدیریت و تحریم‌ها متروک مانده بود، بار دیگر روی نقشه سرمایه‌گذاری برگشته است. نیجریه، نامیبیا و ترکیه مقاصد جدیدی هستند که سهمی از سرمایه‌گذاری ۲۴ میلیارد دلاری اکسون و قراردادهای توتال را به خود جذب کرده‌اند.

به عبارت ساده‌تر، هرچه تنش در خلیج فارس بیشتر شود، پول بیشتر به سمت مرزهای جدید (آفریقا، آمریکای لاتین و مدیترانه شرقی) سرازیر خواهد شد. این روند تا زمانی ادامه می‌یابد که یا آتش‌بس پایدار در منطقه برقرار شود، یا ساختار تجارت جهانی نفت برای همیشه تغییر کند.