اولویت تنگه بر موشک

هشدار دمیتری مدودف، رئیس‌جمهور اسبق روسیه و معاون شورای امنیت این کشور، نگرانی عمیقی در میان کشورهای حاشیه خلیج فارس ایجاد کرده است. مدودف در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس (توییتر سابق) نوشت: «مشخص نیست آتش‌بس میان واشنگتن و تهران به کجا می‌کشد، اما یک چیز قطعی است: ایران سلاح هسته‌ای خود را آزمایش کرده است. نام آن تنگه هرمز است و پتانسیل آن تمام‌نشدنی است.»

بر اساس گزارش رویترز، این اظهارات نشان می‌دهد که بستن یا تهدید به بستن تنگه هرمز، به عنوان برگ برنده تهران در مذاکلات با آمریکا تبدیل شده است. مقامات و تحلیلگران انتظار دارند دور بعدی مذاکرات در اسلام‌آباد، به جای تمرکز بر موشک‌های ایران یا نیروهای هم‌پیمان آن، بیشتر بر محدودیت‌های غنی‌سازی اورانیوم و نحوه استفاده ایران از اهرم تنگه هرمز متمرکز باشد.

نگرانی کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس

مقامات کشورهای حاشیه خلیج فارس هشدار می‌دهند که این رویکرد، به جای از بین بردن اهرم فشار ایران، آن را مدیریت می‌کند و عملا تسلط تهران بر تأمین انرژی منطقه را تثبیت می‌نماید. آنها نگرانند که اولویت دادن به ثبات اقتصاد جهانی، کشورهای منطقه را که بیشترین آسیب را از پیامدهای امنیتی و انرژی می‌بینند، خارج از چارچوب تصمیم‌گیری قرار دهد.

یک منبع نزدیک به محافل دولتی یکی از کشورهای خلیج فارس گفت: «در نهایت، هرمز خط قرمز خواهد بود. قبلا اینطور نبود، اما اکنون چنین است. هدف‌ها تغییر کرده است.»

منابع آگاه می‌گویند دیپلماسی آمریکا و ایران دیگر چندان معطوف به عقب‌راندن برنامه موشکی ایران نیست، بلکه بر سر سطح غنی‌سازی و پذیرش ضمنی اهرم تهران بر تنگه هرمز متمرکز شده است. اگرچه مذاکرات بر سر غنی‌سازی همچنان متوقف مانده و ایران هم غنی‌سازی صفر و هم ارسال ذخایر خود به خارج را رد کرده است، اما خود تغییر اولویت‌ها برای کشورهای حاشیه خلیج فارس نگران‌کننده است.

تنگه هرمز؛ «دارایی طلایی» ایران

منابع امنیتی ایرانی به رویترز گفته‌اند که بستن تنگه هرمز یک اقدام اضطراری نبوده، بلکه سال‌ها برای آن برنامه‌ریزی شده است. یک منبع ارشد امنیتی ایران تاکید کرده: «امروز تنگه هرمز یکی از موثرترین ابزارهای ایران است؛ نوعی اهرم جغرافیایی که به عنوان یک بازدارنده قدرتمند عمل می‌کند.» منبع دیگر این تنگه را «دارایی طلایی و بی‌نظیر ریشه‌دار در جغرافیای ایران» خوانده که جهان نمی‌تواند آن را از ایران بگیرد.

محدودیت‌های اتکا به آمریکا

محمد بحرون، مدیر مرکز تحقیقات «بحوث» دبی، گفت یکی از درس‌های جنگ، محدودیت تکیه بر یک محافظ خارجی واحد است. به گفته او، حاکمان عرب خلیج فارس مدت‌ها به واشنگتن درباره درگیری با ایران هشدار داده‌اند، اما از زمان شروع جنگ عملا سکوت اختیار کرده‌اند؛ سکوتی که ناشی از بلاتکلیفی در جنگی است که هزینه‌های اقتصادی و دفاعی آن را می‌پردازند اما کنترلی بر آن ندارند.

منابع دیپلماتیک می‌گویند مقامات خلیج فارس از آمریکا خواسته‌اند از لغو کامل تحریم‌های ایران خودداری کرده و رویکردی پلکانی برای آزمودن رفتار تهران در پیش گیرد. به گفته آن‌ها، تهدیدهای اصلی از جمله موشک‌هایی که قادر به اصابت به پایتخت‌های منطقه هستند و نیروهای نیابتی مسلح ایران، همچنان بی‌پاسخ مانده است.