جنگ ایران چگونه بر هزینه‌ها در انگلیس تاثیر می‌گذارد؟ از بنزین تا وام مسکن

از قیمت بنزین گرفته تا نرخ بهره وام مسکن، جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران تاثیر مستقیمی بر وضعیت مالی مردم بریتانیا گذاشته است. یک اندیشکده تخمین زده که هر خانوار بریتانیایی در سن کار ممکن است امسال چندصد پوند ضرر کند. در این گزارش به بخش‌هایی که باید نگران آن باشید می‌پردازیم.

قیمت سوخت برای رانندگان

رانندگان متوجه شده‌اند که قیمت بنزین از آغاز جنگ جهش کرده، اما اکنون در حال کاهش است. نفت خام ماده اولیه اصلی بنزین و گازوئیل است، بنابراین افزایش هزینه عمده‌فروشی به معنای گران‌تر شدن باک خودرو است. به گفته تحلیلگران، هر ۱۰ دلار (۷.۵۳ پوند) افزایش در قیمت عمده نفتی، قیمت پمپ بنزین را حدود ۷ پِنس در هر لیتر بالا می‌برد.

از آغاز جنگ، این قیمت عمده بسیار نوسانی بوده زیرا تولید و حمل‌ونقل انرژی در خاورمیانه به دلیل حملات موشکی و پهپادی کند یا کاملا متوقف شده است. آمار سازمان خودرویی RAC نشان می‌دهد قیمت متوسط بنزین و گازوئیل از ۱۶ آوریل شروع به کاهش کرد، پس از ۴۶ روز افزایش متوالی که طولانی‌ترین روند صعودی ثبت‌شده است. به گفته RAC، قیمت بنزین به ۱۵۸.۳ پنس در لیتر و گازوئیل به ۱۹۱.۵ پنس رسید. روز دوشنبه بنزین ۱۵۷.۷ پنس و گازوئیل کمی زیر ۱۹۰.۵ پنس بود و انتظار می‌رود کاهش بیشتری یابد.

این بدان معناست که هزینه پر کردن باک یک خودروی خانوادگی ۵۵ لیتری با بنزین از آغاز جنگ ایران ۱۴ پوند و با گازوئیل ۲۷ پوند افزایش یافته است. از آنجا که حمل نفت فرآیندی کند است، تغییرات قیمت در بازار عمده، حدود دو هفته بعد در پمپ بنزین‌ها نمایان می‌شود.

زنجیره‌های سوخت‌رسانی اتهام گران‌فروشی در طول جنگ را رد کرده‌اند و نهاد ناظر بازار در حال بررسی است. سازمان‌های خودرویی می‌گویند عرضه کافی است اما مردم را تشویق به کاهش سفرهای غیرضروری و تغییر سبک رانندگی (مثلا پرهیز از شتاب‌گیری و ترمز ناگهانی) می‌کنند.

همه خودرو ندارند، اما افزایش بنزین به قیمت کالاها و خدمات نیز سرایت می‌کند؛ مثلا اگر هزینه حمل‌ونقل سوپرمارکت‌ها بالا برود، در هزینه مواد غذایی منعکس خواهد شد.

هزینه و تنوع وام مسکن

پیش از آغاز جنگ، امید و انتظار می‌رفت نرخ بهره وام‌های مسکن ثابت جدید و همچنین نرخ‌های متغیر به تدریج کاهش یابد، اما اتفاق برعکس افتاد. وام‌دهندگان به دلیل افزایش هزینه‌های تامین مالی خود و این انتظار که نرخ پایه استقراض آنطور که قبلا پیش‌بینی می‌شد کاهش نمی‌یابد، به سرعت نرخ‌ها را بالا بردند.

به گفته سرویس اطلاعات مالی «مانی‌فکتس»، میانگین نرخ وام دو ساله ثابت از ۴.۸۳ درصد در ابتدای مارس به ۵.۸۷ درصد در حال حاضر جهش کرده است. ارزان‌ترین معاملات سریع‌ترین رشد را داشته‌اند. برای وام پنج ساله، میانگین نرخ از ۴.۹۵ درصد به ۵.۷۶ درصد رسیده است.

در روزهای اخیر، وام‌دهندگان بزرگ شروع به کاهش «معنی‌دار» نرخ‌های معاملات جدید کرده‌اند. این افزایش پس از آن رخ داد که افزایش سریع هزینه‌های استقراض متوقف و معکوس شد و بازارها با آتش‌بس جنگ ایران، امیدوار به صلح بلندمدت شدند.

هرچند ممکن است برخی نرخ‌های وام مسکن اندکی پایین بیایند، اما به گفته مانی‌فکتس، اکنون حدود ۱۰۰۰ طرح وام مسکن (نوع وام) کمتر نسبت به قبل در بازار وجود دارد؛ هرچند هنوز بیش از ۶۵۰۰ گزینه برای انتخاب هست.

قبض انرژی و هزینه نفت گرمایشی

برای قبض گاز و برق خانگی در انگلستان، ولز و اسکاتلند، سقف قیمتی توسط نهاد تنظیمگر Ofgem محافظتی ایجاد کرده است، اما این سقف موقتی است و همه را پوشش نمی‌دهد. حداکثر قیمت هر واحد انرژی برای کسانی که در طرح‌های متغیر تحت پوشش سقف هستند تا ژوئیه تعیین شده است. در واقع قیمت‌ها در ابتدای آوریل کاهش یافت.

آنچه بین حالا تا اواخر مه در بازار عمده انرژی رخ می‌دهد، قبض خانوارها را از تابستان تعیین می‌کند. دوره هزینه‌های بالای عمده، احتمالا به معنای افزایش شدید قیمت انرژی برای میلیون‌ها نفر است، هرچند آتش‌بس (اگر پایدار بماند) قله قیمت را پایین می‌آورد.

آخرین پیش‌بینی موسسه مشاوره «کرنوال اینسایت» نشان می‌دهد تحت سقف قیمتی Ofgem برای ژوئیه تا سپتامبر، یک خانوار سوخت دوگانه با مصرف معمولی گاز و برق سالانه ۱۸۳۶ پوند پرداخت خواهد کرد که از ۱۶۴۱ پوند فعلی بیشتر است.

آخرین باری که جهش خاصی در قیمت انرژی رخ داد (پس از همه‌گیری کووید و جنگ اوکراین)، دولت بریتانیا مجبور شد با «تضمین قیمت انرژی» وارد عمل شود. ریشی سوناک، که در آن زمان نخست‌وزیر بریتانیا بود، اعلام کرد که در صورت لزوم در ابتدای زمستان حمایت دولتی محتمل است، اما برخلاف تضمین قبلی، این حمایت «هدفمند» خواهد بود، نه «همگانی».

کسانی که می‌خواهند قیمت واحد انرژی خود را ثابت کنند با وضعیتی مشابه جویندگان وام مسکن روبرو هستند: برخی ارائه‌دهندگان تعرفه‌ها را حذف کرده یا با قیمت بالاتر تعیین کرده‌اند. عدم قطعیت ژئوپلیتیکی همچنین به معنای معاملات کم‌تر با مدت طولانی‌تر است.

فوری‌ترین تاثیر افزایش قیمت را کسانی حس کرده‌اند که از نفت گرمایشی استفاده می‌کنند. برای این مصرف‌کنندگان هیچ سقف قیمتی وجود ندارد. نفت گرمایشی به طور گسترده در مناطق روستایی و ایرلند شمالی استفاده می‌شود. در ماه مارس، نخست‌وزیر استارمر حمایت ۵۳ میلیون پوندی برای آسیب‌پذیرترین کاربران نفت گرمایشی را اعلام کرد.

افزایش هزینه زندگی اما با محدودیت

در ابتدای مارس، دفتر مسئولیت بودجه بریتانیا پیش‌بینی کرده بود تورم (نرخ افزایش هزینه زندگی) در پنج سال آینده در سطح هدف ۲ درصدی بانک انگلستان یا نزدیک آن باشد. پیش‌بینی رسمی دولت این بود که قیمت یک سبد معمولی کالا امسال ۲.۳ درصد و از سال ۲۰۲۷ به بعد ۲ درصد در سال افزایش یابد. اما این محاسبات پیش از شروع حملات هوایی به ایران انجام شد.

اکنون تحلیلگران معتقدند نرخ تورم به طور قطع در حال افزایش است. تخمین تورم با توجه به وضعیت ناپایدار نظامی و اقتصادی بسیار دشوار است. با این حال تحلیلگران فکر نمی‌کنند تورم به قله ۱۱.۱ درصدی اکتبر ۲۰۲۲ در بریتانیا بازگردد. دلیل این است که جنگ اوکراین باعث جهش قیمت کالاهای اساسی مانند گندم و روغن خوراکی هم شد، چون اوکراین در تولید آن نقش داشت، اما در حال حاضر چنین نیست.

اندیشکده «رزولوشن فوندیشن» تخمین زده است که قیمت‌های بالاتر انرژی به این معناست که خانوارهای در سن کار به طور متوسط امسال ۴۸۰ پوند ضرر خواهند کرد. این شرکت معتقد است که برخی از کم‌درآمدترین خانوارها با افزایش مزایا (بالاتر از تورم) در برابر هزینه‌های فزاینده محافظت خواهند شد. اما جیمز اسمیت، اقتصاددان ارشد این اندیشکده می‌گوید: «قیمت انرژی همچنان بسیار بالاتر از سطح پیش از جنگ است، به این معنا که بسیاری از خانوارها امسال با کاهش قدرت خرید مواجهند.»

نرخ بهره ممکن است افزایش یابد، نه کاهش

بانک انگلستان موظف است تورم را تا حد امکان به ۲ درصد نزدیک کند و ابزار اصلی آن نرخ بهره است. پس از نشست کمیته تعیین نرخ در فوریه، اندرو بیلی، رئیس بانک گفت امسال جا برای کاهش بیشتر نرخ‌ها وجود دارد. اما یک ماه بعد، کمیته نرخ بانک را در  سطح ۳.۷۵ درصد نگه داشت و به دلیل جنگ ایران رویکرد «صبر و مشاهده» در پیش گرفت.

چشم‌انداز کاهش سریع نرخ از بین رفته و برخی تحلیلگران گفته‌اند حرکت بعدی نرخ بهره می‌تواند افزایشی باشد، نه کاهشی. اگر نرخ‌ها بالا برود، استقراض پول گران‌تر می‌شود اما پس‌انداز کمی سودآورتر خواهد شد. در زمان عدم قطعیت، مردم قبلا پس‌انداز خود را انباشته کرده‌اند. اگر هزینه زندگی بالا ممکن است قدرت خرید آن پول پس‌انداز شده کاهش یابد و می‌تواند به رشد اقتصادی عمومی بریتانیا ضربه بزند.

قیمت تفریح

پیامدهای گسترده‌تر برای امور مالی ما به شدت به چگونگی جنگ و تاثیر جهانی آن بستگی دارد. انتخاب مقصدهای تعطیلات در بهار و تابستان ممکن است محدودتر باشد. پروازها می‌توانند گران‌تر شوند. قیمت سوخت جت به شدت افزایش یافته است. اگرچه خطوط هوایی استراتژی‌های خریدی دارند که بخشی از این تاثیر را محدود می‌کند، اما هرچه سوخت هواپیما برای مدت بیشتری گران بماند، انتقال آن به مسافران از طریق کرایه‌های بالاتر یا پروازهای کمتر مشکل‌آفرین خواهد شد. برخی خطوط هوایی در پاسخ به افزایش هزینه‌ها، از قبل برخی پروازها را قطع و هزینه‌ها را افزایش داده‌اند.