۱۱ محصول باغی از عوارض آب مجازی معاف شدند

گمرک ایران با ابلاغ دستورالعمل جدید، چارچوب اجرایی دریافت عوارض آب مجازی از صادرات محصولات کشاورزی و غذایی پرآب‌بر را مشخص کرد. این دستورالعمل بر اساس تکلیف قانون برنامه پنج ساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران تدوین شده است. بر این اساس، صادرکنندگان محصولات کشاورزی و غذایی که مصرف آب بالایی دارند، ملزم به پرداخت عوارضی تحت عنوان عوارض آب مجازی هستند. هدف از این سیاست، مدیریت منابع آبی کشور و جلوگیری از صادرات بی‌رویه محصولاتی است که برای تولید آنها آب زیادی مصرف می‌شود. در عین حال، گمرک با حذف ۱۱ قلم محصول باغی از فهرست مشمولان، برخی اقلام صادراتی را از این عوارض معاف کرده است.

بنابر گزارش گمرک جمهوری اسلامی ایران، مدیرکل دفتر صادرات گمرک دستورالعمل اجرایی شماره ۲۸۰/۱۴۰۴/۱۸۴۳۶۹۸/د را به گمرکات اجرایی سراسر کشور ابلاغ کرده است. این دستورالعمل در راستای اجرای بند «پ» ماده ۳۸ قانون برنامه پنج ساله هفتم پیشرفت تدوین شده است. بر اساس این قانون، گمرک جمهوری اسلامی ایران موظف است از صادرات محصولات کشاورزی و غذایی پرآب‌بر عوارض آب مجازی دریافت کند. بر این اساس تمام گمرکات اجرایی موظف به رعایت این دستورالعمل از تاریخ ابلاغ هستند و هرگونه تخلف در این زمینه پیگرد قانونی خواهد داشت. 

طبق مفاد این دستورالعمل، نرخ عوارض آب مجازی از ابتدای سال ۱۴۰۴ معادل یک درصد ارزش صادراتی کالاهای مشمول تعیین شده است. گمرک همچنین اعلام کرده است که این نرخ هر سال نیم درصد افزایش پیدا می‌کند. به عبارت دیگر، در سال ۱۴۰۵ این عوارض به یک و نیم درصد، در سال ۱۴۰۶ به دو درصد و به همین ترتیب در سال‌های بعد افزایش خواهد یافت. این افزایش پلکانی به منظور ایجاد فرصت تطبیق برای صادرکنندگان و همچنین تشویق تدریجی آنها به سمت صادرات محصولات با مصرف آب کمتر طراحی شده است. کارشناسان اقتصادی معتقدند این سیاست می‌تواند الگوی صادرات کشاورزی ایران را تغییر دهد.

گمرک در این ابلاغیه همچنین اعلام کرده است که ۱۱ ردیف از اقلام باغی از فهرست کالاهای مشمول دریافت عوارض محصولات کشاورزی و غذایی پرآب‌بر حذف شده است. این تصمیم به معنای معافیت کامل این محصولات از پرداخت عوارض آب مجازی است. هرچند گمرک جزئیات دقیق این ۱۱ قلم را در ابلاغیه خود منتشر نکرده است، اما بر اساس گزارش‌های قبلی، احتمالاً محصولاتی مانند پسته، خرما، زعفران و برخی میوه‌های خشک و تازه که ارزش صادراتی بالایی دارند و در عین حال مصرف آب قابل توجهی نیز دارند، مشمول این معافیت شده‌اند. فعالان بخش کشاورزی از این تصمیم استقبال کرده‌اند، زیرا معتقدند اعمال عوارض بر این محصولات می‌توانست به صادرات غیرنفتی کشور آسیب جدی وارد کند. گمرک تأکید کرده است که فهرست نهایی کالاهای مشمول و معاف در بخشنامه جداگانه‌ای به گمرکات اجرایی ابلاغ خواهد شد.