قیمت‌گذاری پویا، جام جهانی ۲۰۲۶ را به فضایی «ویران‌شهری» تبدیل کرده است

بیست و سومین دوره جام جهانی فیفا به طرز وحشتناکی گران شده؛ طوری که قیمت بلیت فینال به بیش از ۲ میلیون دلار رسیده است. پیتر مور، مدیر اجرایی باسابقه و مدیرعامل اسبق باشگاه فوتبال لیورپول می‌گوید «قیمت‌گذاری پویا» (dynamic pricing) به همراه حرص و طمع فیفا، مقصر اصلی این وضعیت هستند.

مور در مصاحبه‌ای با الجزیره از خانه خود در سانتا باربارای کالیفرنیا گفت: «قیمت‌گذاری پویا به جام جهانی و فوتبال تعلق ندارد. این روش برای کنسرت‌های موسیقی جواب می‌دهد، اما برای جام جهانی مناسب نیست، جایی که صدها هزار نفر از قبل سفرهای خود را رزرو کرده‌اند. آنها از خود می‌پرسند: آیا می‌خواهیم ۲۰۰۰ دلار برای یک بازی درجه سه، مثلا عربستان مقابل یکی از تیم‌ها، بپردازیم؟ این که فیفا ۳۰ درصد از درآمد قیمت‌گذاری پویا را بردارد، تکاندهده است.»

مور ۷۱ ساله که از سال ۲۰۱۷ تا ۲۰۲۰ مدیرعامل باشگاه لیورپول بود، در مصاحبه‌ها و شبکه‌های اجتماعی، «جیانی اینفانتینو»، رئیس فیفا را به باد انتقاد گرفته است.

او می‌گوید: «جیانی اینفانتینو وضعیت را اشتباه خواند و فکر می‌کرد می‌تواند از زیر آن در برود. اکنون بلیت‌ها در دست ربات‌ها و سفته‌بازانی است که قصد رفتن به ورزشگاه را ندارند. آنها بلیت‌ها را انبار کرده‌اند و امیدوارند در شش تا هشت هفته آینده بفروشند، اما من فکر نکنم که این اتفاق بیفتد.» و ادامه می‌دهد: «فقط امیدوارم هواداران کافی در ورزشگاه حضور داشته باشند تا به فضای بازی روحیه ببخشند.»

ابری غم‌آلود بر فراز جام جهانی

قطعا فضای غم‌اندودی بر فراز این جام جهانی سنگینی می‌کند. حداقل در برخی ورزشگاه‌های آمریکا اوضاع اینطور است. از قیمت‌های سرسام‌آور بلیت و حمل‌ونقل گرفته تا شانس قرعه در دریافت ویزا (مثلا اگر اخیرا به کوبا سفر کرده باشید باید دور ویزا را خط بکشید). وقتی وارد کشور شوید، خطر رویارویی با ماموران مهاجرت و گمرک (ICE) وجود دارد. سرانجام که از ورودی‌ها عبور کردید، ممکن است با صندلی‌های خالی زیادی مواجه شوید، چون بلیط‌ها گران است.

همچنین نحوه اجرای این رویداد توسط فیفا این سوال را مطرح می‌کند که جام جهانی برای چه کسانی برگزار می‌شود؟ جمعیت حاضر می‌تواند بیشتر شرکتی و از نظر اقتصادی-اجتماعی کمتر متنوع باشد و تعداد هواداران واقعی نسبت به دوره‌های قبل کاهش یابد.

تحت ممنوعیت‌های سفر که از طریق یک فرمان اجرایی توسط دونالد ترامپ اعمال‌شده، هواداران چهار کشور شرکت‌کننده شامل ساحل عاج، هائیتی، ایران و سنگال، نمی‌توانند وارد آمریکا شوند مگر اینکه از قبل ویزای معتبر داشته باشند.

«اگر جهان نمی‌تواند وارد شود، این جام جهانی برای چه کسی است؟»

مور می‌گوید: «این بازی جهان است، اما اگر جهان نمی‌تواند وارد شود، این جام جهانی برای چه کسی است؟ فیفا از فرصت‌های تجاری منحصربه‌فرد در آمریکا (قیمت‌گذاری پویا و قانونی بودن بازار ثانویه) سوءاستفاده می‌کند تا پول درآورد. اینفانتینو گفته انتظار دارد درآمد فیفا از جام جهانی از ۱۱ میلیارد دلار فراتر رود. چرا آن را معقول‌تر و در دسترس‌تر نمی‌کنیم و مثلا ۸ میلیارد دلار درآمد نداشته باشیم؟ فیفا یک سازمان غیرانتفاعی است که برای خدمت به بازیکنان و هواداران جهان ساخته شده است. این وظیفه آن است، نه اینکه مثل یک سازمان تجاری عمل کند و فرصت را برای کسب حداکثر پول ممکن بکار ببرد.»

فیفا انتظار دارد تنها از فروش بلیت و مهمان‌نوازی ۳ میلیارد دلار درآمد ناخالص داشته باشد. اینفانتینو از قیمت‌های بالای بلیت دفاع کرده و گفته است که این مسابقات چهارسال یکبار، تنها منبع درآمد فیفاست و فیفا این درآمد را برای توسعه فوتبال در تمام ۲۱۱ کشور عضو خود سرمایه‌گذاری می‌کند.

«دون گاربر»، کمیسر لیگ ام‌ال‌اس، اخیرا سیاست قیمت‌گذاری پویای فیفا را «ایده خوبی» خوانده و افزوده است که اینفانتینو درآمد جام جهانی را با «ده‌ها و ده‌ها بار» سوپر بول ان‌اف‌ال مقایسه کرده است (مسابقات فوتبال آمریکایی که در آن‌ها نیز قیمت‌گذاری پویا وجود دارد) و اضافه کرد که هواداران آمریکایی به پرداخت قیمت‌های بالا برای رویدادهای «لوکس» عادت دارند.

هواداران ۴۷ کشور دیگر چه؟

مور می‌گوید مطمئنا هواداران سایر کشورها برخلاف آمریکایی‌هایی که به رویدادهای «لوکس» عادت دارند، فکر می‌کردند که به جام جهانی می‌روند، نه سوپر بول و احتمالا به قیمت‌گذاری پویا یا سودجویی قانونی از فروش مجدد بلیت عادت ندارند.

با این حال، در آمریکا، فروش بلیت بالاتر از ارزش اسمی آن قانونی است. مور اشاره می‌کند که مشارکت فیفا در فروش مجدد «همه چیز را تغییر می‌دهد. این یعنی بلیت‌ها دیگر فقط برای هواداران نیستند. آنها به دارایی‌های قابل معامله تبدیل می‌شوند» که سفته‌بازان را وارد می‌کند؛ افرادی که «مثل معامله‌گران رفتار می‌کنند، نه مثل هواداران.»

شاید دریدن روح فوتبال و جام جهانی توسط سرمایه‌داری وحشی اجتناب‌ناپذیر بود، اما به نظر نمی‌رسد همه هنوز برای آن آماده باشند. جام جهانی نه فقط یک رقابت ورزشی، بلکه یک گردهمایی جهانی است، یا دست‌کم تصور چنین است. شاید این فقط یک «رویداد لوکس» دیگر باشد، مانند بسیاری از کنسرت‌های تیلور سویفت، البته با اجرای بدتر.

به نخستین جام جهانی بی‌روح خوش آمدید

مور در اشاره به وضعیت بلیت و مشکلات گسترده‌تر جام جهانی گفت: «این وضعیت «ویران‌شهری» (دیستوپیایی) که در آن همه‌چیز وابسته به قدرت‌های مالی و سرمایه‌داری است، یک تهدید وجودی برای فوتبال محسوب می‌شود. آیا این اولین دوره از جام جهانی خواهد بود که فیفا به جای اینکه به حداکثر تعداد ممکن اجازه دهد بیایند و از کشورشان حمایت کنند، سود را به حداکثر می‌رساند؟»

مور می‌گوید با وجود اینکه می‌تواند به راحتی از بزرگراه ساحلی اقیانوس آرام به ورزشگاه «سوفی» در اینگلوود برود، تمایل چندانی به حضور در جام جهانی ندارد.

او گفت: «من هر روز استاب‌هاب، سیت‌جیک و تیکت‌مستر (سایت‌های فروش بلیط) را بررسی می‌کنم. ما به کنسرت‌ها با بلیط پویا عادت داریم. می‌توانیم بیرون سالن بایستیم و به تلفن‌هایمان نگاه کنیم تا وقتی قیمت بلیت پایین بیاید و دلالان مجبور شوند بلیت را ارزانتر بفروشند. اما هوادار بین‌المللی نمی‌تواند این کار را برای جام جهانی انجام دهد؛ به آمریکا پرواز کند، هتل رزرو کند و امیدوار باشد قیمت‌ها پایین بیاید.»

نزدیک به زمان بازی بازار فروش مجدد را چک کنید

مور ادامه می‌دهد: «فقط تماشا کنید. با گذشت هفته‌ها، اگر بلیت‌ها جابه‌جا نشوند، قیمت بازار ثانویه پایین می‌آید. اما به قیمت معقول می‌رسد؟ نمی‌دانم. این هواداران معمولی از برزیل، کلمبیا، آفریقا و سایر کشورها هستند که هیجان را در جام جهانی ایجاد می‌کنند. آنها چطور می‌توانند هزینه سفر و حضور در بازی‌ها را بپردازند آن هم وقتی قیمت هر بلیت یک هزار، دو هزار یا سه‌ هزار دلار است؟ چه کسی آن قدر پول دارد؟»

برای هوادارانی که موفق به ورود به ورزشگاه می‌شوند، شاید قدرت فوتبال بر همه چیز چیره شود و آنها همان حس همیشگی جام جهانی را تجربه کنند، اما بخشی از وجودشان احتمالا احساس می‌کند که توسط فیفا چاپیده شده‌اند.