گزارش سازمان بین‌المللی کار: شرایط حکمرانی در بیش از نیمی از اقتصادهای جهان رو به زوال است

سازمان بین‌المللی کار (ILO) در گزارش جدید خود اعلام کرد که بیش از نیمی از اقتصادهای جهان با نوعی شرایط حکمرانی روبرو هستند که برای کسب‌وکار و سرمایه‌گذاری نااطمینانی ایجاد می‌کند. این گزارش تاکید دارد که دستاوردهای حکمرانی شکننده هستند و زوال حکمرانی بیش از پیشرفت آن رخ می‌دهد.

این گزارش که توسط دفتر فعالیت‌های کارفرمایی سازمان بین‌المللی کار تهیه شده است، روندهای حکمرانی را در ۲۰۸ اقتصاد جهان بین سال‌های ۱۹۹۶ تا ۲۰۲۴ تحلیل کرده است. نتایج نشان می‌دهد که با وجود تلاش‌های مستمر برای اصلاحات، عملکرد کلی حکمرانی در طول زمان تغییر چندانی نکرده و پیشرفت در کشورها و مناطق مختلف جهان یکسان نبوده است.

چشم‌انداز متنوع حکمرانی در جهان

شرایط حکمرانی در کشورهای جهان بسیار متفاوت است. تنها ۷.۲ درصد از اقتصادها در محیطی طبقه‌بندی می‌شوند که گزارش آن را «سالم» می‌نامد؛ یعنی دارای نهادهای قوی و با پیش‌بینی‌پذیری بالا هستند. در سوی مقابل، بیش از نیمی (۵۲.۹ درصد) از اقتصادها با شرایطی روبرویند که برای کسب‌وکار و سرمایه‌گذاری ایجاد نااطمینان می‌کند.

به طور کلی، میانگین جهانی سطح حکمرانی از اواسط دهه ۱۹۹۰ تنها تغییر اندکی داشته است که نشان‌دهنده بهبودهای تدریجی و همچنین عقب‌گرد در بسترهای مختلف است.

چرا حکمرانی ساده‌تر زوال می‌یابد؟

یکی از یافته‌های اصلی گزارش این است که تغییرات حکمرانی متقارن نیستند. حکمرانی بسیار پایدار است: کشورهایی که سه دهه پیش عملکرد خوبی داشتند، امروزه هم وضعیت مشابهی را حفظ کرده‌اند، در‌حالی‌که کشورهای دارای نهادهای ضعیف در تلاش برای بهبودی بوده‌اند. اما وقتی تغییری رخ می‌دهد، احتمال زوال بیش از ایجاد شرایط مثبت است. پیشرفت ممکن است، اما زوال رایج‌تر است. نزدیک به یک‌سوم از کشورها با بالاترین رتبه، سقوط در رتبه‌بندی را تجربه کرده‌اند.

حکمرانی سیاسی، شامل پاسخگویی، ثبات و کنترل بر قدرت اجرایی، به عنوان آسیب‌پذیرترین بُعد حکمرانی ظاهر شده است. بهبود در مقررات یا چارچوب‌های قانونی می‌تواند به تدریج ساخته شود، اما به‌ویژه در شرایط قطبی شدن، زوال دموکراسی یا تضعیف نظارت، ثبات سیاسی و پاسخگویی بیشتر در معرض فرسایش قرار دارند.

پیام گزارش برای طرفداران اصلاح وضعیت این است که دستاوردهای حکمرانی باید به طور فعالانه دفاع شوند و نمی‌توان آنها را بدیهی پنداشت.

حکمرانی و سرمایه‌گذاری

گزارش سازمان بین‌المللی کار رابطه‌ای روشن بین کیفیت حکمرانی و توانایی یک کشور در جذب سرمایه‌گذاری برقرار می‌کند. حتی پس از در نظر گرفتن روندهای جهانی و منطقه‌ای، کشورهایی با محیط‌های حکمرانی قوی‌تر و پیش‌بینی‌پذیرتر، به‌طور مداوم سطوح بالاتری از سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی را جذب می‌کنند.

حکمرانی تنها عامل نیست. اندازه بازار، زیرساخت‌ها و شرایط اقتصاد کلان نیز نقش دارند، اما حکمرانی نقشی بنیادین ایفا می‌کند و به این مسئله شکل می‌دهد که آیا سایر مزیت‌های اقتصادی به سرمایه‌گذاری پایدار و ایجاد شغل تبدیل می‌شوند یا خیر.

سازمان‌های کارفرمایی به عنوان بخشی از زیست‌بوم حکمرانی

این گزارش همچنین به سازمان‌های کارفرمایی و عضویت کارفرمایی (EBMO) به عنوان بازیگران نهادی در سیستم‌های حکمرانی می‌پردازد. این گزارش با تکیه بر داده‌های جدید از ۱۶۶ سازمان در سراسر جهان، شاخص حکمرانی EBMO را برای سنجش استقلال، حاکمیت داخلی و ظرفیت سازمانی معرفی می‌کند.

یافته‌ها نشان می‌دهد که استقلال لزوما به معنی نفوذ نیست. بیشتر سازمان‌های کارفرمایی به درجه قابل‌توجهی از استقلال رسمی از دولت دست یافته‌اند، اما بسیاری از آنها ظرفیت تبدیل آن استقلال به دفاعیه موثر و مشارکت پایدار در سیاست‌گذاری را ندارند.

این شکاف به‌ویژه در اقتصادهای در‌حال‌توسعه و نوظهور بارز است، جایی که بیش از ۸۳ درصد از سازمان‌های مورد بررسی ظرفیت محدودی را گزارش کرده‌اند. بر این اساس تقویت حاکمیت داخلی و ظرفیت عملیاتی یک مسئله فرعی نیست، بلکه برای اطمینان از شنیده شدن صدای کسب‌وکارها، تداوم تلاش‌های اصلاحی و پایداری دستاوردهای حکمرانی ضروری است.

ساختن حکمرانی پایدار

گزارش با مجموعه‌ای از اصول روشن برای اصلاحات به پایان می‌رسد. گزارش پیشنهاد می‌دهد تلاش‌های اصلاحی موثر باید بر ضعیف‌ترین بُعد حکمرانی متمرکز شوند، نه بهبودهای ظاهری. همچنین اصلاحات باید برای دوام طراحی شوند، نه دید کوتاه‌مدت، و شامل تضمین‌هایی در برابر عقب‌گرد باشند. در پایان نیاز به سرمایه‌گذاری پایدار در نهادهای واسط، از جمله سازمان‌های کارفرمایی وجود دارد، سازمان‌هایی که به تثبیت و پیشبرد اصلاحات در طول زمان کمک می‌کنند.

«دبورا فرانس-ماسن»، مدیر دفتر فعالیت‌های کارفرمایی  سازمان بین‌المللی کار درباره این گزارش گفت: «حکمرانی زیربنای بنگاه‌های پایدار، کار شایسته و رشد فراگیر است. ساختن نهادهای قوی به زمان و تعهد نیاز دارد و پیشرفت می‌تواند شکننده باشد. سازمان‌های کارفرمایی هم با دفاع از حکمرانی خوب و هم با تجسم عینی آن، نقش کلیدی در این مسیر ایفا می‌کنند.»