هزینه یک تریلیون دلاری بحران خاورمیانه برای اقتصاد جهان در سایه سودهای «کثیف» شرکت‌های نفتی

تحلیل جدیدی نشان می‌دهد که بحران نفت و گاز خاورمیانه تا یک تریلیون دلار هزینه اضافی بر اقتصاد جهان تحمیل خواهد کرد، در‌حالی‌که شرکت‌های نفتی سودهای سرسام‌آوری از افزایش قیمت سوخت به دست می‌آورند.

بر اساس ارقام صندوق بین‌المللی پول که توسط سازمان اقلیمی «350 دات او آر جی» تحلیل شده است، حتی اگر تنگه هرمز به سرعت به وضعیت عادی بازگردد، بار افزایش قیمت نفت و گاز به حدود ۶۰۰ میلیارد دلار خواهد رسید. اگر اختلال در عرضه ادامه یابد، ضربه اقتصادی به خانوارها، کسب‌وکارها و دولت‌ها می‌تواند از ۱ تریلیون دلار فراتر رود. این تحلیل تاکید می‌کند که این ارقام احتمالا محافظه‌کارانه هستند، زیرا اثرات تورمی غیرمستقیم مانند افزایش هزینه کود و مواد غذایی، کاهش فعالیت اقتصادی و افزایش بیکاری را شامل نمی‌شوند.

در سوی مقابل، سود شرکت‌های نفتی خارج از منطقه خلیج فارس سر به فلک کشیده است. روز سه‌شنبه، شرکت «بریتیش پترولیوم» اعلام کرد سود سه‌ماهه اول سالش بیش از دو برابر شده است.

«آن یلما»، مدیر اجرایی«350 دات او آر جی»، گفت: «در روزهای آینده، غول‌های نفتی سودهای نجومی سه‌ماهه اول را گزارش خواهند کرد که بخش بزرگی از آن در پی جنگی به دست آمده که هزاران نفر را کشته و میلیون‌ها نفر را فقیر کرده است. حتی اگر تنگه هرمز فردا باز شود، پول کثیف همچنان به خزانه شرکت‌های نفتی سرازیر خواهد شد، به بهای خون مردم عادی که از قبل برای تأمین سوخت، برق و غذا با مشکل مواجه هستند.»

این سازمان خواستار وضع فوری مالیات اضافی بر سودهای مازاد شده است تا از درآمد آن برای حمایت اجتماعی و سرمایه‌گذاری در انرژی‌های تجدیدپذیر استفاده شود.

فریاد کشورهای در‌حال‌توسعه در کنفرانس سانتا مارتا

این درخواست در اولین کنفرانس گذار از سوخت‌های فسیلی در سانتا مارتای کلمبیا، که با حضور نمایندگان بیش از ۵۰ کشور برگزار می‌شود، بازتاب گسترده‌ای یافت. صدها فعال بومی و مدنی روز دوشنبه در خیابان‌های سانتا مارتا راهپیمایی کردند و پلاکاردهایی با عبارات «نفت دیگر کافی است» و «راه دیگری ممکن است» حمل می‌کردند. فعالان به طور موقت بندر زغال سنگ دراموند، یکی از بزرگترین بنادر آمریکای جنوبی را مسدود کردند. گرین‌پیس نیز پیام بزرگی در شن‌های ساحل کارائیب حک کرد: «انرژی تجدیدپذیر صلح می‌آورد. به سوخت‌های فسیلی پایان دهید.»

«تینا استیگ»، فرستاده اقلیمی جزایر مارشال گفت: «ما در ماه مارس به دلیل بحران سوخت فسیلی وضعیت اضطراری ۹۰ روزه اعلام کردیم. دولت هر روز ساعت ۳ بعدازظهر تعطیل می‌شود تا در انرژی صرفه‌جویی کند. ما می‌خواهیم تریلیون‌هایی که صرف حمایت از سوخت‌های فسیلی می‌شود، صرف انرژی امن تجدیدپذیر گردد.»

«چیپیلیرو امپینگانجیرا»، معاون وزیر منابع طبیعی مالاوی هم می‌گوید که بحران نفت استاندارد زندگی در کشورش را بدتر کرده است. افزون بر افزایش هزینه حمل‌ونقل و غذا، جهش قیمت سوخت دولت را مجبور کرده به کاهش بودجه آموزش برای پرداخت بدهی‌ها فکر کند. او گفت: «حتی اگر تنگه هرمز باز شود، می‌دانیم این وضعیت بی‌ثبات هر لحظه تکرار شدنی است. پس حتما باید از سوخت‌های فسیلی دور شویم.»

«سدریک دزلو»، مدیر فنی وزارت تغییرات اقلیمی غنا، هشدار داد که بحران طولانی نفت فاجعه به بار خواهد آورد: « اگر این بحران بیش از شش ماه ادامه یابد، بسیاری از کشورهای آفریقایی، با فروپاشی روبرو می‌شوند. قیمت‌های بالاتر اعتراضات را به دنبال خواهد داشت و این می‌تواند به هرج‌و‌مرج منجر شود.»

بسیاری از کشورهای آفریقایی با کاهش مالیات سوخت با افزایش قیمت مقابله کرده‌اند، که این به معنای کاهش درآمد دولت برای بهداشت، آموزش و زیرساخت است و در عمل یارانه‌ای برای شرکت‌های نفتی محسوب می‌شود.

هزینه سه‌گانه برای شهروندان

گروه «نگهبانان سیاره» (The Planetary Guardians) متشکل از سیاستمداران پیشین، دانشمندان و فعالان هشدار دادند که حتی پیش از جنگ ایران، دولت‌ها سالانه ۱.۰۵ تریلیون دلار (۱.۹ میلیون دلار در هر دقیقه) صرف یارانه به سیستم سوخت فسیلی می‌کردند. «مری رابینسون»، رئیس‌جمهور پیشین ایرلند، گفت: «شهروندان سه بار هزینه می‌دهند: پشت پمپ بنزین، از طریق مالیات‌ها و از طریق خسارتی که سوخت‌های فسیلی به سلامت عمومی، کره زمین و اقتصاد وارد می‌کنند.»

به ازای هر دلار یارانه مستقیم سوخت فسیلی، ۲۰ درصد فقیرترین خانوارها تنها ۸ سنت دریافت می‌کنند، در‌حالی‌که ۵۰ درصد ثروتمندترین که از خودرو، کولر و هواپیما بیشتر استفاده می‌کنند، نزدیک به ۷۵ درصد منافع را می‌برند. پایان دادن به این یارانه‌ها به تنهایی از ۷۰ هزار مرگ زودرس سالانه ناشی از آلودگی هوا جلوگیری می‌کند. کنفرانس سانتا مارتا در حال بررسی استفاده بهتر از این منابع است. رابینسون ابراز امیدواری کرد: «سانتا مارتا نقطه عطفی برای جنبش عدالت اقلیمی باشد.»