در یک سال گذشته، اینترنت ایران بارها با محدودیت، اختلال و قطعیهای گسترده روبهرو شد و در مقاطع مختلف، دسترسی کاربران و کسبوکارها به سرویسهای بینالمللی را تحت تأثیر قرار داد. قطعی و محدودیت اینترنت، بهویژه در دورههایی که دسترسی به شبکههای اجتماعی، خدمات ابری، ابزارهای ارتباطی و سرویسهای خارجی مختل شد، هزینههای قابل توجهی به اقتصاد دیجیتال کشور تحمیل کرد. گزارشهای مختلف از زیان هزاران میلیارد تومانی کسبوکارهای اینترنتی، کاهش فروش آنلاین، اختلال در خدمات شرکتها و آسیب به فعالیت استارتاپها و کسبوکارهای کوچک حکایت داشت. طبق برآوردهای سازمان نظام صنفی رایانه ای استان تهران، قطعی اینترنت روزانه بین ۳ تا ۵ هزار میلیارد تومان خسارت به کسبوکارهای حوزه اقتصاد دیجیتال وارد می کند.
پس از اعلام اتصال مجدد اینترنت بینالملل در اوایل خرداد، اگرچه بخشی از کاربران عمومی توانستهاند به برخی پلتفرمها و سرویسها دسترسی پیدا کنند، اما این بازگشت هنوز برای همه یکسان نبوده است. گزارشهای فعالان حوزه فناوری و کسبوکارهای اینترنتی نشان میدهد که اینترنت به وضعیت پیش از قطع گسترده بازنگشته و همچنان برخی شرکتها با مشکلاتی مانند باز نشدن IPها، برقرار نشدن کامل ارتباط با دیتاسنترهای خارجی و ناپایداری دسترسی مواجه هستند. در همین رابطه، رضا الفتنسب، رئیس اتحادیه کشوری کسبوکارهای مجازی، از ادامه تماس کسبوکارها درباره مشکلات اتصال و نبود مسیر مشخص برای پیگیری این اختلالها خبر میدهد.
رضا الفتنسب، رئیس اتحادیه کشوری کسبوکارهای مجازی، در گفتوگو با آتیهآنلاین درباره وضعیت اینترنت پس از اتصال مجدد میگوید: «اینترنت به همان شکلی که در چند سال گذشته در اختیار کاربران و کسبوکارها بود، بازنگشته است. اتفاقی که شاهد آن هستیم این است که اینترنت تا حدی باز شده و برخی کاربران عمومی به سرویسهایی مانند اینستاگرام و تلگرام دسترسی پیدا کردهاند، هرچند این دسترسی برای همه یکسان نیست. به نظر میرسد برخی VPNها، بهخصوص نمونههای پولی، همچنان کار میکنند و کاربران از این طریق به برخی خدمات دسترسی دارند.»
الفتنسب ادامه میدهد: «اما موضوع مهم برای ما وضعیت کسبوکارهاست. همچنان تماسهایی از کسبوکارها داریم که اعلام میکنند IPهای آنها باز نشده و دسترسی آنها به اینترنت بینالملل مانند گذشته برقرار نشده است. برخی کسبوکارها نیز اعلام میکنند که اینترنت بینالملل هنوز در پشت دیتاسنترها برقرار نشده است. بنابراین نمیتوان گفت که اینترنت به صورت کامل بازگشته است.»
الفتنسب با اشاره به وعده بازگشایی تدریجی اینترنت گفت: «در مصاحبههایی که دوستان داشتند اعلام شد که این اتفاق به صورت تدریجی رخ خواهد داد، اما اکنون حدود ۱۰ روز تا دو هفته گذشته و هنوز این اتفاق به شکل کامل نیفتاده است.»
او یکی از مشکلات اصلی را نبود مسیر مشخص برای پیگیری عنوان کرد و گفت: «ارتباطی که قبلاً وجود داشت، الان وجود ندارد و نمیدانیم این موضوع را باید با چه نهادی مطرح کنیم. کسبوکارها مشکلات خود را اعلام میکنند، نامههای مختلف هم ارسال میشود، اما پاسخ مشخصی دریافت نمیشود. ادامه این وضعیت باعث ایجاد مشکل برای فعالان اقتصادی شده است. کسبوکارها هر روز که میگذرد با گرفتاری بیشتری مواجه میشود و مشخص نیست باید به کجا مراجعه کند.»
الفتنسب درباره احتمال ادامه محدودیتها گفت: «تصور من این است که مجوز یا تصمیمی که برای بازگشایی اینترنت گرفته شده، به صورت جامع نبوده و اجازه کامل برای باز شدن همه بخشها داده نشده است. از نظر فنی بعید میدانم موضوع خارج از دولت باشد. اگر ستاد فضای مجازی تصمیمگیری کرده و رئیسجمهور آن را ابلاغ کرده، طبیعتاً اجرای فنی آن باید توسط وزارت ارتباطات انجام شود. من سندی برای این برداشت ندارم، اما تصورم این است که مجوز کامل برای بازگشایی همه بخشها صادر نشده است. در سالهای گذشته هم محدودیتهایی اتفاق افتاده بود، اما زمانی که اینترنت باز میشد، هم VPNها کار میکردند و هم اینترنت بینالملل به دیتاسنترها بازمیگشت.»
الفتنسب درباره پیامدهای ادامه محدودیت اینترنت برای کسبوکارها گفت: وقتی دسترسی کسبوکارها به اینترنت بینالملل محدود میشود، مشکلات مختلفی ایجاد میشود. یکی از موضوعات مهم، بهروزرسانیهای امنیتی است که انجام نمیشود.
او ادامه داد: این موضوع میتواند مخاطرات جدی امنیتی ایجاد کند؛ نه فقط برای کسبوکارها، بلکه برای هر سازمان یا مجموعهای که بهصورت ناگهانی دسترسی آن قطع میشود و امکان بهروزرسانی نرم افزارهای خود را ندارد. یکی از نقدهای اصلی نسبت به محدودیت اینترنت این است که مخاطرات امنیت سایبری ناشی از این کار ممکن است بسیار بیشتر از هدفی باشد که مسئولان برای محدود کردن اینترنت دنبال میکنند.
الفتنسب با اشاره به شرایط اخیر گفت: «در شرایطی که حملات سایبری هم وجود داشته، امیدواریم به این بلوغ برسیم که با هر اتفاقی، تصمیمهایی مانند قطع یا محدودسازی اینترنت گرفته نشود و تصور نکنیم این اقدامات الزاماً به امنیت بیشتر منجر میشود. در حمله اخیر شاهد بودیم که با وجود شرایط امنیتی، اینترنت دستنخورده باقی ماند و امیدواریم این روند ادامه پیدا کند.»
رئیس اتحادیه کشوری کسبوکارهای مجازی در پایان گفت: «در مجموع میتوان گفت اینترنت به طور کامل به وضعیت قبل از دیماه بازنگشته است. ممکن است خانوادهها و کاربران عادی امروز دسترسیهایی پیدا کرده باشند، اما مسئله اصلی این است که همه کسبوکارها باید به وضعیت پایدار برگردند. اگر دلیلی برای باز نشدن دسترسی یک کسبوکار وجود دارد، باید شفاف اعلام شود. اینکه یک کسبوکار وصل باشد و دیگری نباشد و کسی نداند باید مشکل را با چه نهادی مطرح کند، وضعیت مناسبی نیست و برای کشور خوب نیست.»
